30 tháng 11 2020

Trump mà bạn chưa từng gặp

DAVID BECKER / GETTY / SHUTTERSTOCK / THE ATLANTIC

Chỉ vì chúng ta biết những điều tồi tệ về vị tổng thống thứ 45, đừng cho rằng không còn điều gì tồi tệ để tìm hiểu.

Timothy Noah, The Atlantic
30/11/2020

Dịch bởi: Người Mỹ Gốc Việt

Chúng ta biết rõ Donald Trump như thế nào? Khá rõ, có vẻ như vậy. Không ai từng buộc tội tổng thống sắp mãn nhiệm sở hữu một tính cách phức tạp. Hành vi của ông trong nhiệm kỳ khẳng định quan điểm chung, thậm chí hầu như không bị tranh cãi bởi các đồng minh của ông, rằng ông là một người ái kỷ nông cạn, mù quáng hoặc thờ ơ sự đứng đắn thông thường, kém kiểm soát xung động và mang tính cách thù hận. Nỗ lực vô ích của ông ta nhằm kiện tụng trên thất bại bầu cử có thể khiến bạn kinh hãi, nhưng nó có thể không làm bạn ngạc nhiên.

Tuy nhiên, chỉ vì chúng ta biết những điều tồi tệ về vị tổng thống thứ 45, đừng cho rằng không còn điều gì tồi tệ để tìm hiểu. Các ký giả thích giả vờ rằng chúng ta biết mọi thứ về một tổng thống trong thời gian thực, nhưng thông tin của chúng ta đã không bao giờ đầy đủ. Luôn luôn có nhiều thứ để học hỏi và điều đó khó để có thể yên tâm.

Người Mỹ từng không biết gì cho đến khi Woodrow Wilson rời nhiệm sở rằng ông hoàn toàn lệ thuộc vào vợ mình, bà Edith, sau khi ông bị đột quỵ vào tháng 9 năm 1919; bà đã đợi hai thập kỷ để thừa nhận trong cuốn hồi ký của mình rằng, theo chỉ dẫn của các bác sĩ của Wilson, bà đã phải sàng lọc những liên lạc bằng văn bản của ông với các thành viên Nội các và thượng nghị sĩ, tiêu hóa và sắp xếp lại “dưới dạng  mẩu tin ngắn những thứ … cần phải đến tay tổng thống.”

Người Mỹ cũng không biết cho đến một thập kỷ sau khi John F. Kennedy qua đời rằng Kennedy - một người đàn ông ít tận tụy với gia đình hơn nhiều so với tạp chí Life tường trình - đã có chung một tình nhân (tuần tự nếu không phải đồng thời) với trùm Chicago Mob, Sam Giancana, người mà CIA đã tuyển dụng vào một trong những âm mưu vụng về để ám sát Fidel Castro.

Và còn cả Richard Nixon. Người Mỹ biết nhiều điều đáng xấu hổ về Nixon nhờ cuộc điều tra Watergate khiến ông từ chức. Nhưng chỉ sau khi ông ấy rời nhiệm sở, chúng ta mới biết rằng, Nixon đã ra lệnh cho một phụ tá lập danh sách những người Do Thái làm việc tại Cục Thống kê Lao động để ông ta có thể cách chức một số người trong số họ.

Nixon đại diện cho tiêu chuẩn vàng trong những người gây sốc sau nhiệm kỳ tổng thống. Nhiều thập kỷ sau khi ông rời Phòng Bầu dục, những tiết lộ gây ngạc nhiên từ các cuốn băng của Nhà Trắng và các tài liệu khác của ông tiếp tục phát ra. Mới đây vào tháng 9, nhà khoa học chính trị của Princeton, Gary Bass, đã tiết lộ rằng vị tổng thống đã lôi kéo chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ năm 1971 khỏi Ấn Độ và hướng tới một chính quyền đàn áp ở Pakistan nói với các phụ tá rằng ông nhận thấy phụ nữ Ấn Độ có kém hấp dẫn về tình dục.

Ấn Độ vào thời điểm đó là quốc gia hiếm hoi được lãnh đạo bởi một phụ nữ, Thủ tướng Indira Gandhi. Bà Gandhi đã khiến Nixon tức giận khi củng cố mối quan hệ của Ấn Độ với Liên Xô khi bà chuẩn bị chiến tranh với Pakistan để hỗ trợ một cuộc nổi dậy ở Đông Pakistan, khu vực sau này trở thành quốc gia độc lập Bangladesh. Vào thời điểm đó, rõ ràng là Nixon và cố vấn an ninh quốc gia của ông, Henry Kissinger, đã đánh giá việc tàn sát người Bengal của người Pakistan là một màn diễn phụ của Chiến tranh Lạnh. Nhưng người Mỹ đã phải đợi nửa thế kỷ để khám phá ra cái khoản tâm sinh dục (psychosexual) của kẻ độc ác máu lạnh Nixon.

“Không nghi ngờ gì nữa, những phụ nữ kém hấp dẫn nhất trên thế giới là phụ nữ Ấn Độ”, Nixon có thể nghe thấy đã nói câu này trong một đoạn băng ghi âm từ tháng 6 năm 1971 mà Bảo tàng và Thư viện Tổng thống Richard Nixon phát hành để đáp ứng yêu cầu giải mật của Bass. “Thiếu thốn tình dục nhất, không có gì, những người này. Ý tôi là, người ta nói, ‘Còn người Phi đen thì sao?’ Ồ, bạn có thể thấy điều gì đó, sức sống, ở đó. Ý tôi là, họ có một chút quyến rũ giống như động vật. Nhưng Chúa ơi, những người Ấn Độ kia, ối trời, thật thảm hại.”

Điều này không phải là chuyện thoáng qua nhất thời. Trong một lúc nghỉ ngơi tại hội nghị thượng đỉnh tháng 11 năm 1971 với Gandhi, Nixon quay lại chủ đề này, nói: “Đối với tôi, họ đã làm tôi mất hứng. Làm thế quái nào mà họ lại gây hứng cho người khác, Henry? Nói cho tôi biết." Và cuối cùng viên ngọc này xứng đáng được phân tích lịch sử nghiêm túc: “Họ rất đáng ghét và thật dễ dàng để cứng rắn với họ”. (Kissinger, người luôn khẳng định một cách sai lầm rằng ông ta không khuyến khích những lời chê bai miệt thị của Nixon, có thể được nghe thấy trong những cuốn băng này đang vỗ về ông chủ của ông ta.)

Đừng tự trách mình nếu bạn đã bỏ lỡ một chút kinh ngạc kiểu Nixon này khi nó xuất hiện cách đây vài tháng. Hẳn là bạn đã bị phân tâm bởi một số sự phẫn nộ khác trong thời gian thực. Khi một người đàn ông của công chúng được biết đến là thường nói những điều cố chấp một cách công khai, thì gần như chắc chắn rằng ông ta sẽ nói những điều còn cố chấp hơn ở nơi riêng tư. Chúng ta sẽ nghe về những điều này sau khi Trump rời nhiệm sở?

Có, có lẽ vậy, Timothy Naftali đã nói với tôi, nhưng có một vấn đề. Naftali, một nhà sử học tại Đại học NYU, là giám đốc của Thư viện Nixon từ năm 2006 đến năm 2011. Ông nói Trump có thể sẽ không để lại phía sau một kho chuyện đầy nhóc như Nixon, bởi vì đã không có ai như thế.

Naftali giải thích rằng hậu thế được hưởng lợi từ những hoàn cảnh không thể tái lặp trong trường hợp của Nixon:

1) Nixon lưu giữ những bản ghi chép tỉ mỉ (bao gồm cả những cuốn băng ghi âm nổi tiếng đó) vì ông là một sinh viên chuyên sâu về lịch sử. Trump không thuộc loại đó.

2) Nixon đã giả định một cách nhầm lẫn rằng ông ta có thể loại bỏ những thứ kinh khủng ra khỏi hồ sơ chính thức vì luật đã cho ông ta quyền sở hữu và kiểm soát hồ sơ tổng thống của mình.

Điều mà Nixon không thể biết là một loạt các quyết định của tòa án và các thay đổi về lập pháp đối với Watergate sẽ thay đổi các quy tắc hiện có khi đó. Về bản chất, chính phủ quyết định rằng hồ sơ tổng thống không phải là tài sản của các cựu tổng thống, như chúng vẫn được xem xét trước đây mà là của công chúng. Do đó, chúng sẽ được Cục Lưu trữ Quốc gia kiểm soát, với một số mức cho phép nhất định đối với cả các trao đổi cá nhân. Mọi tổng thống kể từ khi Nixon đều lưu tâm, trừ Nixon thì không, hậu thế đã lắng nghe. Mặc dù thật khó tưởng tượng ngay bây giờ, một ngày nào đó sẽ có Thư viện Trump, và nó sẽ không được quản lý bởi Trump và con cháu của ông mà bởi Cục Lưu trữ Quốc gia.

Sự hiểu biết giả định của Trump về cách trò chơi hiện được chơi không có nghĩa là chúng ta sẽ không có khả năng nghe trộm chính quyền của ông ta. Trong những năm gần đây, phần mềm nhận dạng giọng nói đã giúp dễ dàng hơn trong việc tạo các bản ghi gần nguyên bản của “bản ghi nhớ” hoặc bản ghi nhớ các cuộc điện đàm của tổng thống do các sĩ quan trực trong Phòng Tình huống thực hiện. Chính một bản ghi nhớ cuộc trò chuyện vào tháng 7 năm 2019 của Trump với Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky về việc điều tra Hunter Biden (“Mặc dù vậy, tôi muốn bạn giúp đỡ chúng tôi”) đã dẫn đến việc ông bị luận tội bãi nhiệm.

Rồi chúng ta cũng sẽ thấy các bản ghi lại khác của Trump, mặc dù việc phát hành chúng có thể sẽ bị chậm lại do các tuyên bố an ninh quốc gia. Nếu may mắn, chúng ta cũng sẽ xem được bản ghi thô do phần mềm nhận dạng giọng nói tạo ra. Nhưng những thứ đó sẽ không tương đương với bản ghi của các băng Nixon, vì tính năng nhận dạng giọng nói không phải giọng nói của tổng thống mà là giọng nói của sĩ quan trực ban lặp lại những gì anh ta vừa nghe thấy. Bên cạnh đó, một cựu nhân viên trong Hội đồng An ninh Quốc gia nói với The Washington Post vào tháng 9 năm 2019 rằng những người được bổ nhiệm chính trị của Trump trong NSC, khác với thông lệ trước đây, thường chỉnh sửa những điều sai lầm hoặc xúc phạm rõ ràng mà tổng thống đã thốt ra trong các cuộc trò chuyện với các nhà lãnh đạo nước ngoài.

Việc truy cập vào hồ sơ tài liệu cũng sẽ bị hạn chế bởi các cân nhắc khác. Theo Đạo luật Hồ sơ Tổng thống năm 1978, Cơ quan Lưu trữ Quốc gia có thể không cho phép công chúng tiếp cận các tài liệu của Tổng thống trong thời hạn 5 năm. Các cựu tổng thống được trao quyền hạn đáng kể — thực sự là quá nhiều — để hạn chế quyền truy cập vào một số loại hồ sơ, bao gồm cả những hồ sơ liên quan đến an ninh quốc gia và các vấn đề y tế. Điều này có nghĩa là có thể phải mất một thời gian trước khi chúng ta có thể tìm hiểu điều gì đã gây nên chuyến thăm không giải thích được của Trump vào chiều thứ Bảy tới Trung tâm Y tế Quân đội Quốc gia Walter Reed vào tháng 11 năm 2019. (Nhà Trắng cho biết đây là một phần trong “cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm” của ông, một lời giải thích mà báo chí ngay lập tức kết luận là dối trá.)

Một khó khăn khác sẽ là thói quen của Trump, mắc phải khi ông còn kinh doanh bất động sản, là xé bỏ tài liệu. Ít nhất về lý thuyết, điều này là trái luật. Trong một thời gian, Politico đưa tin, Solomon Larty và Reginald Young Jr., hai quan chức quản lý hồ sơ sự nghiệp của Nhà Trắng, đã thu thập giấy tờ từ Phòng Bầu dục và dinh thự của tổng thống theo đúng nghĩa đen và dùng băng keo dán các tài liệu đã xé lại với nhau. Nhưng vào mùa xuân năm 2018, họ đột ngột bị sa thải và bị các nhân viên mật vụ áp giải ra khỏi khuôn viên Nhà Trắng. Chúng tôi không biết liệu sau đó có ai tiếp tục việc dùng băng keo dán hay không.

Naftali nói khô khốc, “Rất khó để cung cấp một bản thu âm không còn tồn tại nữa.”

Tuy nhiên, hậu thế có một vài mũi tên nằm sẵn trong bộ rung của chiếc cung.

Hàng núi tài liệu do Nhà Trắng tạo ra (chưa kể các cơ quan hành pháp khác) lớn đến mức không thể sửa chữa hết hoặc xé hết. Hãy nhớ rằng ít nhất một số người làm việc trong Nhà Trắng coi trọng nghĩa vụ pháp lý của họ, hoặc tức giận với Trump vì đã không bảo vệ họ khỏi việc tiếp xúc với COVID-19, hoặc chỉ không thích ông ta, bởi vì ông ta đối xử với họ như những đứa phụ bếp. (Một quan chức Sở Mật vụ đã nói về Trump, “Ông ấy chưa bao giờ quan tâm đến chúng tôi.”)

Một điểm khác có lợi cho được hậu thế là Trump, trên tất cả những gì ông nói về lòng trung thành, chưa bao giờ đòi hỏi nhiều từ những người làm việc cho ông. Không có mối quan hệ tình cảm hoặc sự tôn trọng nào ràng buộc Trump với các nhân viên của mình, khiến nỗi sợ hãi là động lực duy nhất để giữ quân trong hàng ngũ. (Xem Michael Cohen.) Hầu hết nỗi sợ hãi đó sẽ tan biến vào ngày 20 tháng 1, lúc đó các nhà xuất bản thương mại có thể từ chối các đề nghị viết sách loại cho biết tất cả vì sợ chúng tạo ra một thị trường thừa. Không giống như hai chính quyền trước, có phần khó khăn cho các phóng viên thâm nhập, Nhà Trắng của Trump rò rỉ như một cái sàng. Après lui, le déluge.

Một biến số mà các chính quyền trước đây không tranh chấp trên các thỏa thuận không tiết lộ (NDA) mà Trump tung ra thường xuyên giống như những viên kẹo rẻ tiền. Trump luôn là một người say sưa về việc thực thi các NDA của mình. Ông thậm chí còn kiện vợ cũ Ivana Trump vì đã vi phạm NDA trong thỏa thuận ly hôn của họ khi bà xuất bản một tác phẩm hư cấu (một tác phẩm viễn tưởng có tựa đề Chỉ Cho Tình Yêu - For Love Alone - sau này được chuyển thành một phim truyền hình). Vụ việc được giải quyết bên ngoài tòa án. Nó có thể tạm dừng đối với một số người ký kết rằng vị tổng thống này là một tỷ phú (hoặc ít nhất là một đa triệu phú), người sử dụng các vụ kiện tụng kéo dài để làm khô máu kẻ thù của mình. Nhưng Benjamin Wittes, tổng biên tập của Lawfare, nói rằng ông hy vọng rằng rất nhiều luật sư trẻ đầy tham vọng sẽ sẵn sàng thu được lợi ích của công chúng bằng cách đại diện cho trường hợp bất thường hoặc ủng hộ nhiều Davids bị buộc phải chiến đấu với một Goliath Trump. Ông ấy nói với tôi, “Tôi nghĩ sẽ có một ngành công nghiệp tiểu thủ công.” 

Các câu hỏi nổi bật là quá nhiều để đếm xuể.

Chúng ta đã tiến gần đến chiến tranh với Triều Tiên đến mức nào khi Trump đe dọa sẽ dội "lửa và giận dữ" lên Kim Jong Un? Sau khi Trump quyết định trở thành tổng thống đầu tiên gặp Kim, Trump đã tiến gần đến mức nào để đồng ý rút quân đội Mỹ khỏi bán đảo Triều Tiên?

Chính xác các tài sản của Trump đã thu được bao nhiêu doanh thu từ chính phủ liên bang trong nhiệm kỳ tổng thống của ông? Bao nhiêu từ những người tìm cách ảnh hưởng đến chức vụ tổng thống của Trump?

Ai đã nhận được lời hứa từ Trump rằng họ sẽ được ân xá? Trump có hứa trước sẽ giảm án cho Roger Stone?

Các thỏa thuận đối nội trong Nhà Trắng của Trump là gì? Có thể cho rằng Melania và Barron thực sự đã sống ở đó, hay họ dành nhiều thời gian hơn trong căn hộ ở New York, hoặc ở nhà của bố mẹ cô ở Maryland, nơi Barron đã đi học?

Các trợ lý Nhà Trắng có quan sát thấy các dấu hiệu suy giảm tinh thần ở Trump liên quan đến lão hóa?

Chính xác thì Trump nợ bao nhiêu tiền, và bao nhiêu trong số đó là nợ của những người hoặc ngân hàng có liên hệ với Vladimir Putin?

Trump đã mang lại các mối làm ăn cho những công ty nào và ông ấy có vi phạm luật nào khi làm như vậy không?

Trump đã nói gì một cách riêng tư về các nhóm cực hữu da trắng cụ thể đã ủng hộ ông?

Những thỏa thuận riêng tư nào đã tồn tại giữa Trump và tổng chưởng lý của ông, William Barr, để thúc đẩy lợi ích chính trị của Trump?

Trump nghiêm túc như thế nào về việc cố gắng mua Greenland?

Chúng tôi có thể không tìm hiểu câu trả lời cho tất cả những câu hỏi này. Nhưng chúng ta có thể sẽ học được nhiều hơn những gì chúng ta biết bây giờ. Nhược điểm duy nhất là điều này sẽ đòi hỏi chúng ta phải dành nhiều sự chú ý hơn cho Donald Trump - điều mà rất ít người trong chúng ta có thể chịu đựng thêm vào bây giờ./.


Nguyên bản tiếng Anh:

The Trump You’ve Yet to Meet


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét